Ang paggamit ng halamang gamot sa diabetes ay hindi na bago. Subalit ang pagiging sikat ng halamang gamot sa diabetes ay lalong nag ibayo dahil sa mga kamakailang pagaaral na kumumpirma ng pagiging mabisa ng mga halamang gamot para lunasan ang sakit na diabetes.

Ang diabetes ay isang pang habang buhay na sakit na kung saan hindi na kayang kontrolin ng katawan ang pagdami ng blood sugar sa dugo. Ang dahilan ng pagkakaroon ng diabetes ay ang kawalan ng kakayahan ng lapay o pancreas na magpalabas ng insulin. Ang lapay ang organo na responsable sa paggawa ng insulin, ang sangkap na komokontrol sa dami ng asukal sa dugo.

Kahalagahan ng Halamang Gamot sa Diabetes

Ang ilang salik tulad ng pagiging sobra sa timbang, kakulangan sa tamang ehersisyo at pagkakaroon ng mga kapamilyang may diabetes ay siyang dahilan ng ganitong sakit. Dahil sa ang diabetes ay hindi na maaalis sa isang pasyente, ang isang indibiwal na may ganitong sakit ay nangangailangan ng ibayong pagiingat para makontrol ito habambuhay. Ang istriktong pag pili ng mga kinakain, sistematikong programa ng pag eehersisyo, regular na pag monitor sa dami ng asukal sa dugo ay ilan lamang sa mga dapat isama sa pang araw araw na mga gawain.

Ang maingat na patiunang pagpaplano ay kailangan upang makaiwas sa seryosong mga komplikasyon na dala ng pagkakaroon ng diabetes tulad ng stroke, sakit sa bato, pagkabulag, pagkasira ng mga ugat at atake sa puso. 

Karamihan sa mga taong may diabetes ngayon ay interesado sa paggamit ng natural na pamamaraan ng paggamot tulad ng paggamit nga halamang gamot sa diabetes. May mga halaman kasi na may kakayahang pababain o kontrolin ang dami ng asukal sa dugo. Ang paggamit ng halamang gamot sa diabetes ay gingamit na ng mga tao mula pa noong taong 1550 BC. 

Maraming halamang gamot ang napatunayang epektibo sa pagpapababa ng asukal sa dugo, sa natural na pamamaraan. Sa pamamagitan ng makabagong mga pag aaral na unti unting nagbibigay ng liwanag sa tamang gamit at epekto ng mga halamang gamot at nutrisyon, ang paggamit ng halamang gamot sa diabetes ay unti unti ring naging sikat.

Naglista kami ng ilang mga halamang gamot sa diabetes na pangkaraniwang matatagpuan dito sa Pilipinas.

Ampalaya para sa Diabetes

Ang mga dalubhasang naatasan ng pamahalaan para suruin ang mga kakayahan ng ampalaya ay nagpatunay kumumpirma sa kakayahan ng ampalaya na magpababa ng asukal sa dugo (bloodsugar). Ang amplaya ay nagtataglay ng iba’t ibang sangkap na may kakayahan katulad ng insulin. Ang maganda pa rito, ang ampalaya ay walang side effect. Ang pagkain ng ampalaya araw araw o pag inom ng katas nito ay sinasabing nakapagpapababa ng blood sugar. Paano ba talaga nakapagpapababa ng blood sugar ang amplaya? Ang bunga ng ampalaya ay may hindi bababa sa tatlong aktibong mga sangkap na may kakayahang labanan ang diabetes. Kasama sa mga sangkap na iyan ang charantin, isang sangkap na kompirmadong may kakayahang magpababa ng blood sugar, ang vicin at ang polypeptide-p, isang kemikal na kahawig ng insulin. Ang mga sangkap na ito ay maaaring nagtutulungan para mabawasan ang asukal sa dugo ng pasyenteng may diabetes. Ang ampalaya ay naglalaman din ng sangkap na lectin. Katulad ng mga nabanggit na, ang sangkap na ito ay nagpapababa ng konsentrasyon ng asukal sa dugo at nagpapabawas ng gana sa pagkain, kapareho ng epekto ng insulin sa utak ng tao. Ang lectin ay siyang itinuturong pinakaepektibong sangkap ng ampalaya laban sa diabetes.

Cinnamon para sa Diabetes

Ang cinnamon, na isa ring pangkaraniwang sangkap na mabibili dito sa Pilipinas ay napatunayan ding nagpapababa ng asukal sa dugo. Pinalalakas nito ang kakayahan ng sistemang panunaw ng katawan anupa’t mabisang natutunaw ng sikmura ang asukal sa pagkain. Sa pamamagitan ng paghalo ng cinnamon sa iyong pang araw araw na pagkain, maaari kang mgtagumpay sa pagsisikap mong makontrol ang type 2 diabetes. Bagaman hindi pa gaanong napagaaralan ang cinnamon bilang halamang gamot sa diabetes, wala namang masama kung susubukan mong kumain nito araw araw. Tandaan lamang na may mga taong allergic sa cinnamon at sobrang pagkain nito ay maaaring makasugat sa bibig mo. Katulad ng ibang mga food supplement, kailangan mong makipag usap sa doktor mob ago mo ito lubos na asahan bilang halamang gamot sa diabetes. Tumigil agad sa paggamit nito kung mapansin mong may side effect saiyo ang pagkain nito araw araw. Kung walang pagbabago sa dami ng asukal mo sa dugo sa loob ng ilang linggong pagkain ng cinnamon, huwag kang gaanong manghina, maging masaya ka na lamang sa masarap na lasa nito at subukan ang susunod sa aming listahan.

Sambong para sa Diabetes

Ang sambong ay isa sa mga mahahalagang halamang gamot na ginagamit ng mga Pilipino bago pa man dumating ang mga banyagang mananakop. Sa katunayan, tulad ng amplaya, isinama ito ng Department of Health sa sampung mga halamang gamot na aprobado ng pamahalaan upang ipanggamot sa iba’t ibang uri ng mga karamdaman. Ang halamang gamot na ito ay tumutulong na pabagalin ang pag-absorb ng katawan sa carbohydrates at pinalalakas nito ang kakayahan ng lapay na magpalabas ng tamang dami ng insulin. Pwede mo itong gawing tsaa sa pamamagitan ng paglaga sa dahon nito. Imbes na uminom ng kape sa umaga, maaari mong subukan ang tsaang gawa sa sambong.

Banaba para sa Diabetes

Ang banaba ay karaniwang makukuha sa Pilipinas. Ito ay maaaring gamitin bilang halamang gamot sa diabetes. Ito ay dahil sa mga sangkap na nakapaloob sa banaba tulad ng corsolic acid, tannin, at agerstroemin. Ang mga kemikal na ito ay kilala na kahawig ng insulin sa pagpapababa ng asukal sa dugo. Maaari mong lagain ang dahon at balat ng kahoy na banaba.

Mga paalala bago gumamit ng halamang gamot sa Diabetes

Ang lahat ng mga kwento na nagsasabing sila ay na napagaling ng pag inom ng isang partikular na halamang gamot ay dapat na maiging pag isipan bago gayahin. Ang mga halamang gamot na ihinanda sa loob ng bahay ay hindi nasuri o nasukat ng ga dalubhasa, kaya mahirap na masigurado kung ito nga ba ay naglalaman ng mga aktibong sangkap na napag usapan natin. May ilang babasahin na hindi nagsasabi ng totoo hinggil sa mga side effect o panganib ng pag inom ng isang uri ng halamang gamot sa diabetes. Tandaan, kung nagdisisyon ka na gumamit ng isanf partikular na uri ng natural na paggamot, responsabilidad mong pag aralan muna at timbangin ang magaganda at masasamang epekto nito.

Source:Apat Na Halamang Gamot Sa Diabetes ni Joselito Ocampo ng Halamang Gamot Website

Ito ay isang herbal na gamot at kilala din sa tawag na ulasiman-bato, ulasiman-ilahas, singaw-singaw, sida-sida, tagulinaw at tangon-tangon sa ibang bahagi ng Pilipinas, ito ay kilala sa English name na Peperomia, shiny bush, silver bush, clear weed, rat-ear and clear weed.

Isang uri ng ilang na halamang tumutubo sa mga basa at nalililimang lugar, it ay may hugis pusong dahon na salitan ang pag-tubo sa pabilog at makatas na sanga, ang bulaklak nito ay maliliit na pabilog na nahuhulog sa lupa at dumadami.

Ang pansit-pansitan ay isang karaniwan at maliit lamang na halaman na karaniwang tumutubo sa mga tabi-tabi at bakanteng lupa. Ito ay itinuturing na damong ligaw (weeds) sa maraming lugar. Ito ay may dahon na hugis puso, malambot na mga sanga at may maliliit na mga buto na nakadikit sa isang sanga. Ang halaman ay karaniwan sa buong bansang Pilipinas pati na sa iba pang mga bansa sa buong mundo. Maaari ding kainin ang halaman bilang gulay.

ANO ANG MGA SUSTANSYA AT KEMIKAL NA MAAARING MAKUHA SA PANSIT-PANSITAN?

Ang iba’t ibang bahagi ng halamang pansit-pansitan ay maaaring makuhanan ng maraming uri ng kemikal at sustansya na maaaring may benepisyo sa kalusugan. Ang mga sanga ng halaman ay may taglay na carbohydrates, alkaloids, tannins, flavonoids, steroids, at triterpenoids. May taglay din na mga mineral, bagaman mababa lamang, tulad ng manganese, iron, zinc at copper, sa dahon ng pansit-pansitan. Ngunit mataas naman ito sa sodium.

ANONG BAHAGI NG HALAMAN ANG GINAGAMIT BILANG GAMOT, AT PAANO GINAGAMIT ANG MGA ITO?

Maaaring gamitin bilang gamot ang ilang bahagi ng halaman tulad ng. Ang dahon ay karaniwang ginagamit sa panggagamot ang dahon ng pansit-pansitan. Kadalasang inilalaga ito at pinapainom sa may sakit. Ang sanga ay karaniwang hinahalo din sa paglalaga ng mga dahon at pinaiinom din sa may sakit.

ANO ANG MGA SAKIT AT KONDISYON NA MAAARING MAGAMOT NG PANSIT-PANSITAN?

1. Rayuma. Mabisa laban sa nanakit na mga kasukasuan dahil sa rayuma ang pag-inom sa pinaglagaan ng dahon ng pansit-pansitan. Ang pagkain mismo sa dahon at sanga ng pansit-pansitan na parang gulay ay mabisang pang-alis sa kondisyong nararamdaman kaugnay ng rayuma.

2. Urinary Tract Infection (UTI). Pinapainom naman ng pinaglagaan ng dahon ang taong dumadanas ng impeksyon sa daluyan ng ihi.

3. Hindi pantay na kutis ng balat. Ang pagkakaroon ng kaibahan sa kulay ng kutis ay maaaring banlawan gamit ang pinaglagaan ng dahon ng pansit-pansitan.

4. Pigsa. Ang pigsa naman ay maaaring matulungan ng pagtatapal ng dinikdik na dahon at sanga ng pansit-pansitan.

5. Iritasyon sa mata. Ipinangpapatak sa mata na dumadanas ng iritasyon o implamasyon ang katas ng dahon at sanga ng pansit-pansitan.

6. Mataas na cholesterol. Nakatutulong din sa pagpapababa ng cholesterol sa dugo ang pagkain sa mga dahon ng pansit-pansitan.

7. Tagihawat. Para naman sa kondisyon ng pagtatagihawat, pinangtatapal sa apektadong bahagi ng balat ang dinikdik na dahon at sanga ng pansit-pansitan.

Ang dahon at sanga nito ay maaaring kainin, ginagamit ito ng karamihan sa paggawa ng salad at maaaring kainin ng hilaw. Ginagamit din ang pansit-pansitan na gamot herbal sa: Rayuma,Gout, Pigsa, Sugat, Sunog na balat, Pamamaga ng balat, Sakit ng ulo, Sakit ng tiyan, Problema sa bato, Sakit ng lalamunan, Pagtatae, Problema sa pantog, Mataas na dugo, Lagnat, Mental excitement disorder .

-Kalusagan.PH

Ang halaman ng gumamela ay karaniwang nakikita sa maraming lugar sa Pilipinas. Killa ang bulaklak nito na may matingkad na kulay. Maaari itong tumubo kahit saang lugar at tinatanim din bilang halamang ornamental. Ang dahon ay paboritong laruin ng mga bata at ginagamit pa sa paggawa ng bula.

ANO ANG MGA SUSTANSYA AT KEMIKAL NA MAAARING MAKUHA SA GUMAMELA?
Ang iba’t ibang bahagi ng halamang gumamela ay maaaring makuhanan ng maraming uri ng kemikal at sustansya na maaaring may benepisyo sa kalusugan:
Ang bulaklak ay may taglay na polyphenols, flavonoids at anthocyanins. Mayron din itong hisbiscetin.
Nakakuha din ng flavonoids, cyanidin, quercetin, hentriacontane, calcium oxalate, thiamine, riboflavin, niacin, at ascorbic acid sa halamang ito.

ANONG BAHAGI NG HALAMAN ANG GINAGAMIT BILANG GAMOT, AT PAANO GINAGAMIT ANG MGA ITO?
Maaaring gamitin bilang gamot ang ilang bahagi ng halaman tulad ng:
Bulaklak. Ginagamit ang bulaklak sa panggagamot sa pamamagitan ng pagdikdik at pagkuha sa katas nito. Maaari din itong pakuluanat inumin na parang tsaa.
Dahon. Ang dahon ay kadalasang dinidikdik at pinangtatapal sa ilang kondisyon sa katawan, o kaya ay nilalaga upang magamit bilang gamot.
Balat ng kahoy. Ang balat ng kahoy ay kadalasang nilalaga kasama ng ilan pang bahagi ng halaman.
Ugat. Ang ugat ay maaaring ilaga at ipainom para magamot ang ilang kondisyon sa katawan.

ANO ANG MGA SAKIT NA MAAARING MAGAMOT NG GUMAMELA?
1. Pigsa. Ang batang bulaklak ay dinidikdik hanggang sa ito ay maging malapot at ipinangpapahid sa balat na may pigsa.
2. Beke. Maaaring gamitin sa panggagamot bilang pampahid ang dinikdik na bulaklak na gumamela
3. Mga bukol sa katawan. Ang dindikdik na dahon at bulaklak ng gumamela ay mabisang gamot para sa mga bukol o tumor na tumutubo sa balat.
4. Sore eyes. Ang pinaglagaan ng ugat ng gumamela ay mabisang gamot para sa iritasyon ng mata o sore eyes
5. Pananakit ng ulo. Maaaring gamitin ang dinikdik na dahon ng gumamela bilang pantapal sa sentido ng ulo upang mawala ang pananakit ng ulo.
6. Hirap sa pag-ihi. Ang pinaglagaan ng bulaklak at ugat ng gumamela ay mabisang gamot para sa hirap sa pag-ihi
7. Ubo. Mabisa para sa ubo ang pinaglagaan ng ugat ng gumamela. Iniinom lamang ito.
8. Hirap sa pagdumi. Makatutulong sa pagdudumi ang pag-inom sa pinaglagaan ng dahon ng gumamela.
9. Lagnat. Nakakapagpababa ng lagnat ang pag-inom sa pinaglagaan ng dahon ng gumamela. Mabisa din ang pinaglagaan ng ugat ng gumamela bilang gamot.

Disclaimer: Ang mga halamang gamot ay maaaring makatulong sa iba’t ibang mga karamdaman. Subalit marami dito ay wala pang sapat na pag-aaral at wala pang kasiguraduhan. Hindi makapagbibigay ang Kalusugan.PH ng katiyakan na ang mga ito ay epektibo sapagkat ang epekto ng mga halamang gamot ay maaaring gumana sa ilan, ngunit sa iba ay maaaring hindi naman gumana. Gaya ng ibang gamot, mahalagang isangguni ang pag-inom ng mga halamang gamot sa inyong doktor.

Ang makahiya, damuhiya, o damohia (Ingles: mimosa plant) ay isang uri ng halamang may maraming mga ulo ng kulay-rosas na bulaklak. Mahiyain o maramdamin ang mga sensitibong dahon nito, na bumbaluktot, yumuyuko at kumukuyom kapag hinihipo.Mimosa pudica (Linnaeus) ang pangalang pang-agham nito. Kilala rin bilang Mimosa asperata (Blanco). Nakikita ang damong ito karaniwan sa mga bukid.

Ang makahiya ay isang halaman na tinuturing na damong ligaw na tumutubo saan man sa mabababang lugar sa buong kapuluan ng Pilipinas. Kilala ito dahil sa katangian nito na tumitiklop ang dahon kapag hinawakan. Napalilibutan ng tinik ang mga sanga nito at may bulaklak na kulay rosas. Nagbibigay din ito ng bunga na kahalintulad ng bataw. Orhinal na nagmula ang halamang ito sa kontinente ng Amerika.

Ano ang mga sustansya at kemikal na maaaring makuha sa Makahiya?

Ang iba’t ibang bahagi ng halamang makahiya ay maaaring makuhanan ng maraming uri ng kemikal at sustansya na maaaring may benepisyo sa kalusugan: Ang ugat ay may taglay na flavonoids, phytosterol, alkaloids, amino acids, tannins, glycoside, at fatty acids. Ang dahon ay mayroon namang mimosine. Ang buong halaman ay makukuhanan ng tubulin at crocetin dimethyl ester.

Anong bahagi ng halaman ang ginagamit bilang gamot, at paano ginagamit ang mga ito?

Maaaring gamitin bilang gamot ang ilang bahagi ng halaman tulad ng: Ang buong halaman ay maaaring gamitin sa panggagamot. Maaari itong ilaga at ipaunom sa taong may karamdaman. Maaari ding katasan ang halaman upang ipampahid sa ilang kondisyon sa balat. Ginagamit ang ugat ng makahiya sa panggagamot sa pamamagitan ng paglalaga at pag-inom sa pinaglagaan. Ang dahon ay maaaring ilaga din, o ihalo lamang sa inumin. Ang buto naman ay kadalasang dinidikdik at ipinangtatapal sa ilang kondisyon sa katawan.

Ano ang mga sakit at kondisyon na maaaring magamot ng Makahiya?

1. Dysmenorrhea. Maaaring inumin ang pinaglagaan ng dahon ng makahiya para sa kondisyon ng dysmenorrhea o ang pananakit ng puson na kadalasang nararamadaman kapag may buwanang dalaw.

2. Hika. Nakatutulong naman ang pag-inom sa pinaglagaan ng buong halaman ng makahiya na mabawasan ang mga sintomas ng hika.

3. Ubo na may makapit na plema. Mabisa naman para sa kondisyon ng ubo na may makapit na plema (dry cough) ang pag-inom sa pinaglagaan ng dahon ng makahiya.

4. Sugat. Inilalagay naman ang dinikdik na buto ng makahiya sa mga sugat upang mapabilis ang paghilom ng mga ito. Ang katas mula sa dinikdik na halaman ay may kaparehong epekto din kung ipampapahid sa sugat.

5. Pasa. Ang mga pasa ay maaari naman lagyan ng dindikdik na dahon ng makahiya. Makatutulong ito upang mabilis na mawala ang maitim na kulay ng pasa.

6. Hirap sa pag-ihi. Mabisa naman para sa kondisyon ng hirap sa pag-ihi o ang pag-inom sa pinaglagaan ng ugat ng makahiya.

7. Almoranas. Ang pamamaga at pagsusugat ng tumbong dahil sa almoranas ay maaaring matulungan ng pag-inom sa gatas na hinaluan ng pinulbos na dahon at ugat ng halamang makahiya.

8. Diabetes. Pinaniniwalaan ding makakalunas ang pag-inom sa pinaglagaan ng dahon ng makahiya sa sakit na diabetes.

9. Galis. Maaari din gamitin ang katas ng dinikdik na halamang makahiya para sa pangangati at pagsusugat sa balat na dulot ng galis.

10. Pagtatae. Ang dahon ng makahiya ay maaaring ihalo sa inumin para maibsan ang pagtatae na nararanasan.

Scientific name: Annona muricata Linn.; Annona bonplandiana Kunth; Guanabanus muricatus M. Gomez

Common name: Guyabano (Tagalog); Soursop, Prickly custard apple (Ingles)

Ang guyabano ay kilala dahil sa bunga nitong masabaw at paboritong kainin ng mga Pilipino. Ito ay may balat na kulay berde at may tusok-tusok, habang ang laman naman nito ay maputi at masabaw. Ang puno ay may katamtaman lamang na laki at ang mga dahon ay makikinis. Tumutubo ito sa maraming lugar sa mundo partikular sa Timog Amerika at Timog Silangang Asya kabilang na ang Pilipinas.

Ano ang mga sustansya at kemikal na maaaring makuha sa Guyabano?

Ang iba’t ibang bahagi ng halamang guyabano ay maaaring makuhanan ng maraming uri ng kemikal at sustansya na maaaring may benepisyo sa kalusugan: Ang iba’t ibang bahagi ng halamang guyabano ay maaaring makuhanan ng maraming uri ng kemikal at sustansya na maaaring may benepisyo sa kalusugan: Ang mga pangunahing substansya na taglay ng guyabano ay tannins, steroids and cardiac glycosides. Ang dahon ay makukuhanan ng langis; myricyl alcohol, sitosterol, at fatty acids gaya ng oleic, linoleic, at stearic acids. Mayroon din itong lignoceric acid at anolol. Ang bunga ay may saccharose, dextrose, at levulose. Ang balat ng kahoy ay mayroong acetogenin, solamin at triterpenoids, stigmasterol at sitosterol. Ang buto ay may taglay na lactones, annomonicina, annomontacina, annonacina, annomuricatina, annonacinona, javoricina. Ang katas at laman ng bunga ay mayroon pang carbohydrate, fiber, retinol, ascorbic acid, flavonoids, at tannin.

Anong bahagi ng halaman ang ginagamit bilang gamot, at paano ginagamit ang mga ito?

Maaaring gamitin bilang gamot ang ilang bahagi ng halaman tulad ng: Ang dahon ay kadalasang pinapakuluan at pinapainom sa maysakit. Maaari din itong dikdikin at ipantapal sa ilang kondisyon sa katawan. Ang bulaklak ay maaaring ilaga at ipainom sa taong may sakit. Ang hilaw na bunga ay karaniwang kinakatasan upang gamitin bilang gamot. Ang sabaw naman ng hinog na bunga ay mabisa rin sa ilang mga kondisyon. Maaari ding gamitin ang laman ng guyabano bilang pantapal sa ilang mga kondisyon sa katawan.

Ano ang mga sakit na maaaring magamot ng Guyabano?

1. Pagtatae. Ang hilaw na bunga ng guyabano ay maaaring gamitin para sa kondisyon ng pagtatae. Maaari din gamitin ang katas ng hinog na bunga ng guyabano.

2. Lisa at kuto. Ang paghuhugas sa ulo na apektado ng lisa at kuto gamit ang pinaglagaaan ng dahon ng guyabano. Mabisa rin ang paggamit sa pinulbos na buto ng guyabano.

3. Pamamanas ng paa. Maaaring ipantapal o ipang hugas ang pinaglagaan ng dahon upang mapahupa ang pamamaga ng paa.

4. Eczema. Ang implamasyon sa balat ay maaari ding mapahupa sa tulong ng pagtatapal ng dinikdik na dahon ng guyabano.

5. Rayuma. Mabisa para sa pananakit ng mga kasukasuan ang pagpapahid ng langis mula sa dahon ng guyabano at hilaw na bunga nito.

6. Diabetes. Makatutulong para sa sakit na diabetes ang pinaglagaan ng ugat, balat ng kahoy at dahon ng guyabano.

7. Kanser. May ilang pag-aaral na isinagawa na nagpapatunay na mabisa ang katas ng bunga ng guyabano, pati na ang pinaglagaan sa pagpigil ng pagkalat ng cancer cells sa katawan.

8. Sipon. Ang matinding pagtulo ng sipon ay maari namang malunasan ng pag-inom sa pinaglagaan ng dahon ng guyabano. Maari din gamitin ang bulaklak para sa kaparehong epekto.

Disclaimer: Ang mga halamang gamot ay maaaring makatulong sa iba’t ibang mga karamdaman. Subalit marami dito ay wala pang sapat na pag-aaral at wala pang kasiguraduhan. Hindi makapagbibigay ang Kalusugan.PH ng katiyakan na ang mga ito ay epektibo sapagkat ang epekto ng mga halamang gamot ay maaaring gumana sa ilan, ngunit sa iba ay maaaring hindi naman gumana. Gaya ng ibang gamot, mahalagang isangguni ang pag-inom ng mga halamang gamot sa inyong doktor.

Ang kantutay (pangalang siyentipiko: Lantana camara (Linnaeus); Ingles: stink grass, coronitas [hango sa Kastila] na nangangahulugang maliliit na mga korona, Spanish flag, red sage, yellow sage, wild sage) ay isang halamang gamot na makikita sa mga tabi-tabi lalo na sa mga probinsiya sa Pilipinas. Nadiskubre ito ng siyentipikong si Dr. Jayson C. Bautista. Mabisa itong gamot sa ubo, lagnat, beri-beri, at beke. Nagtataglay din ito ng mataas na bitamina C na panlaban sa sipon. Sa Tagalog, kilala rin ito bilang lantana (gamit din sa Ingles), diris, at koronitas. Sa Bisaya kilala ito sa tawag na bahug-bahug at baho-baho, samantalang bangbangsit naman sa Ilokano. Sa Kastila pinangalanang itong cinco negritos at coronitas. Ma-ying Tan ang katawagan dito ng mga Tsino. Kabilang ito sa mga sari ng mga Lantana na mga palumpong na maaaring gamiting pambakod.

Ang kantutay o lantana ay isang mababang halaman na karaniwang tumutubo sa mga bakanteng lote at mga damuhan. Ngunit minsan, ito rin ay nakikita bilang halamang ornamental sa mga parke, plaza, at mga gilid ng kalsada. Ito ay may mabalahibong dahon at may makulay na bulaklak na may matapang na amoy. Sa ibang lugar, ito ay tinuturing na ligaw na damo.

Ano ang mga sustansya at kemikal na maaaring makuha sa Kantutay?

Ang iba’t ibang bahagi ng halamang kantutay ay maaaring makuhanan ng maraming uri ng kemikal at sustansya na maaaring may benepisyo sa kalusugan:

Maaaring gamitin bilang gamot ang ilang bahagi ng halaman tulad ng:

1. Pananakit ng ngipin. Ang pinaglagaan ng bagong pitas na ugat ng kantutay ay maaaring ipang mumong ng taong dumadanas ng pananakit ng ngipin.

2. Mga sugat. Nakatutulong naman ang pinaglagaan ng dahon ng kantutay sa mabilis na paggaling ng mga sugat. Ito ay pinanghuhugas lamang sa apektadong bahagi ng katawan.

3. Kagat ng ahas. Pinakukuluan ang dahon ng kantutay upang ipainom sa taong nakagat ng ahas. Ang sapal ng dahon na ginamit sa paglalaga ay pinangtatapal naman sa sugat ng pagkakakagat ng ahas.

4. Trangkaso. Maaaring gamitin ang baong pitas na ugat ng kantutay o kaya ay pinatuyong ugat sa paglalaga at saka ipapainom sa taong may trangkaso.

5. Lagnat. Mabisa sa pagpapababa ng lagnat ang pag-inom sa pinaglagaan ng balat ng kahoy ng kantutay. Maaari din ang pinaglagaan ng dahon at bulaklak at pag-inom dito na parang tsaa.

6. Tuberculosis. Ang pinatuyong bulaklak ng kantutay ay maaring ilaga at ipainom sa taong may TB na parang tsaa.

7. Dermatits. Ipinangpapahid naman sa apektadong balat ang dinikdik na dahon at sanga ng kantutay.

8. Rayuma. Ang pananakit ng mga kasukasuan ay maaaring mapaginhawa ng pagtatapal ng dahon ng kantutay na pinahiran ng langis at tinapat sa apoy. Makatutulong din ang pag-inom sa pinaglagaan ng dahon.

9. Malaria. Nakatutulong din ang pag-inom ng pinaglagaan ng dahon at ugat ng kantutay sa kondisyon ng malaria.

10. Tetano. Ang impeksyon ng tetamp ay maaaring maibsan ng pag-inom sa pinaglagaan ng mga dahon at sanga ng halamang kantutay.

Panggagamot mula sa Wikipedia

Bilang isang yerbang nakapagbibigay lunas, nagagamit sa mga preparasyon ng mga kagamutan ang mga dahon, balat, ugat, bulaklak at mga dulo ng mga namumulaklak na bahagi nito. Matamis na may kapaitan ang mga ugat ng kantutay na nakapagpapababa ng taas ng lagnat at nagagamit din bilang pampalamig. Malamig sa loob ng bibig ang mga dahon na mainam din para sa mga sakit sa balat. Matamis ang lasa ng mga bulaklak nito na nakapagpapalamig din at nakapipigil na pagdurugo. Bukod sa pagiging panlaban sa sipon, ubo, beke, at lagnat, mahusay din itong panlaban sa malaria, tuberculosis sa cervix. Ginagamit ang mga ugat para panlaban sa lagnat, maging ang balat at mga pinakuluang dahon at mga bahaging namumulaklak. Para sa tuberculosis, bulaklak ang ginagamit. Para sa mga sakit sa balat, kinukuha sa kantutay ang mga sariwang tangkay at dahon. Mainam rin sa rayuma ang nilangisang mga dahon na pinainitan sa mahinang apoy. Itinatapa ang dahon sa bahaging nirarayuma. Ginagamit din ang mga dinikdik na sariwang dahon para sa mga pilay, sugat at nabugbog na bahagi ng katawan.

Disclaimer: Ang mga halamang gamot ay maaaring makatulong sa iba’t ibang mga karamdaman. Subalit marami dito ay wala pang sapat na pag-aaral at wala pang kasiguraduhan. Hindi makapagbibigay ang Kalusugan.PH ng katiyakan na ang mga ito ay epektibo sapagkat ang epekto ng mga halamang gamot ay maaaring gumana sa ilan, ngunit sa iba ay maaaring hindi naman gumana. Gaya ng ibang gamot, mahalagang isangguni ang pag-inom ng mga halamang gamot sa inyong doktor.